Để kiếm được nhiều tiền !
Nghe cho kỹ đây, lũ trẻ các bạn thường bị nhồi nhét vào đầu cái tư duy trắng-đen, rằng thế giới ngoài kia chỉ chia làm hai loại người: kẻ làm thuê và người làm chủ, hoặc đi làm công ăn lương hoặc tự đứng ra kinh doanh. Tôi nói cho bạn biết, đó là một cách nhìn nhận vấn đề cực kỳ ngu xuẩn và thiển cận. Hãy tỉnh ngộ đi! Bản chất thực sự của cái xã hội này, của cái nền kinh tế thị trường tàn nhẫn này là: Tất cả chúng ta đều là những kẻ bán hàng. Quan trọng là bạn đang bán cái gì?
Gã bốc vác ngoài đường đang bán thời gian và sức lao động cơ bắp của hắn cho chủ xưởng. Gã chủ xưởng bán những linh kiện, những sản phẩm từ dây chuyền. Còn một nhà khởi nghiệp thực thụ? Anh ta đang xây dựng cả một cỗ máy kinh doanh để bán chính cái doanh nghiệp đó cho những quỹ đầu tư lớn. Bạn phải hiểu rõ vị thế của mình trên thị trường, phải biết bản thân đang mang thứ gì ra để đổi chác. Và nếu bạn khôn ngoan, thứ bạn bán phải là thứ độc nhất vô nhị mà thiên hạ thèm khát nhưng chẳng thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác. Đó chính là cái gốc của khái niệm “thổi phồng giá trị” – làm cho đám đông phát điên, đẩy sự thèm muốn lên đỉnh điểm và khiến họ tin rằng phải dốc đến đồng cắc cuối cùng để sở hữu được nó.
Để tôi ném vào mặt bạn một ví dụ nhãn tiền về sự ngu ngốc của đại đa số các bạn. Bạn hùng hục tốt nghiệp đại học, cầm tấm bằng trên tay và tự hào mình là một “cử nhân”. Nhớ cho kỹ, mỗi năm có đến một, hai, thậm chí ba triệu đứa trẻ ranh như bạn tốt nghiệp từ các trường đại học. Tôi hỏi bạn: Bạn có cái con card gì khác biệt để dâng hiến cho các nhà tuyển dụng không? Không! Bạn chỉ là một hạt cát vô danh trong ba triệu đứa tầm thường giống hệt nhau. Bạn đang bán một thứ hàng hóa đại trà, rẻ rúng, có thể vơ đại được ở bất kỳ xó xỉnh nào trên vỉa hè. Khi món hàng của bạn quá dễ dãi để sở hữu, người ta sẽ ép giá bạn đến mức nhục nhã. Chúng biết bạn thừa thãi, và bạn cũng tự biết mình tầm thường, thế nên đừng có khóc lóc khi nhận về những đồng lương chết đói.
Thế nhưng, câu chuyện sẽ đảo chiều hoàn toàn nếu bạn nắm giữ một kỹ năng độc quyền. Làm bác sĩ thì có giàu không? Chưa chắc. Ngoài kia bác sĩ nhiều như quân nguyên. Nhưng nếu bạn là một bác sĩ phẫu thuật não, chuyên trị những ca ung thư hiểm nghèo thì sao? Bạn sẽ được trả một mức giá trên trời, bởi vì cái kỹ năng bạn đang bán là thứ cực kỳ khan hiếm. Quy luật cung cầu của cuộc đời này chưa bao giờ sai: Cung càng ít, giá càng cắt cổ. Tất nhiên, phẫu thuật não đòi hỏi cả một kho tàng kiến thức vĩ đại, nhưng thế giới này vẫn có những lối đi khác không cần bạn phải là thiên tài vĩ mô nhưng vẫn giữ được sự độc bản. Bạn viết ra một ứng dụng điện thoại giải quyết đúng nỗi đau của hàng triệu người, bạn lập tức giàu ngang ngửa, thậm chí hơn cả gã bác sĩ phẫu thuật não kia.
Tôi có một gã quen biết, gã chỉ là một nhân viên làm thuê cho một tập đoàn lớn, nhưng gã lại là một bậc thầy đàm phán trong ngành cung ứng thực phẩm bán sỉ. Kỹ năng ép giá, thương thảo của gã đạt đến độ thượng thừa, và quan trọng hơn cả, gã là một kẻ trung thực tuyệt đối giữa cái ngành công nghiệp đầy rẫy những trò ma lừa lọc này. Sự trung thực kết hợp với tài năng xuất chúng của gã là một thứ hàng hiếm đến mức xa xỉ. Gã chẳng cần làm chủ, gã đi làm thuê nhưng tiền gã kiếm được nhiều đến mức kinh ngạc. Ngược lại, bạn tự mở một sạp bán hoa, bạn tự hào mình làm chủ, mình độc lập? Nực cười! Ngoài kia có hàng ngàn tiệm hoa lớn nhỏ, bạn chẳng có gì đặc biệt và rốt cuộc bạn vẫn kiết lị, nghèo kiết xác. Hãy nhìn thẳng vào sự thật đi: làm chủ hay làm thuê không quan trọng, quan trọng là thứ bạn bán có bao nhiêu kẻ ngoài kia thay thế được!
Mục tiêu tối thượng của bạn trên cái cõi đời này là gì? Là kiếm tiền! Bạn phải kiếm thật nhiều tiền từ chính cái quỹ thời gian hữu hạn của mình trên thế giới này. Thời gian là thứ tài sản linh thiêng và tàn nhẫn nhất: Nó không thể mua, không thể cầu xin, càng không thể ăn cắp. Một khi đã trôi qua là vĩnh viễn mất đi. Vì vậy, một khi đã chấp nhận lao vào guồng quay của nền kinh tế hiện đại, bạn phải bán mình với mức giá cao nhất có thể trong một khoảng thời gian ngắn nhất có thể. Đừng có ngu ngốc dành tận 40 năm cuộc đời cày cuốc bán mạng để rồi cuối đời mới đổi lại một đống tiền khi tóc đã bạc và răng đã rụng.
Hãy học từ chính sai lầm nhục nhã thời trẻ của tôi. Năm 1996 – 1997, sau khi tốt nghiệp đại học, tôi viết một cuốn tiểu thuyết trinh thám theo kiểu James Bond chỉ để cho vui, như một bài tập giải trí chứ chẳng có tầm nhìn gì cao siêu. Nhưng nhờ ăn may, tôi gặp được một đại lý văn học xuất sắc và bà ấy đã bán cuốn sách đó cho một nhà xuất bản khổng lồ với một đống tiền kếch xù. Lúc đó, cái đầu óc non nớt và ngạo mạn của tôi cứ tưởng rằng người ta mua sách vì tôi là một nhà văn vĩ đại, vì tác phẩm của tôi là kiệt tác. Tôi quá ngu xuẩn để nhận ra rằng cái nhà xuất bản kia không mua cuốn sách, họ đang mua một thứ hàng hóa cụ thể: Họ nghĩ họ đang đầu tư vào một chiếc máy đẻ trứng vàng tiếp theo, một kẻ có thể đều đặn sản xuất ra những cuốn tiểu thuyết rẻ tiền đọc giải trí trên máy bay, đọc xong rồi vứt nhưng mang lại lợi nhuận khổng lồ.
Vì tôi không hiểu bản thân đang bán cái gì, không biết thị trường đang kỳ vọng điều gì ở mình, tôi đã bỏ lỡ cơ hội định hình dòng tiền một cách bài bản nhất. Tôi cứ nghĩ mình là “nghệ sĩ” và viết bất cứ cái gì mình thích. Đó là một sai lầm ngu xuẩn! Rất nhiều kẻ ngoài kia cũng đang bán mạng làm việc, đổ mồ hôi sôi nước mắt cho những dự án, những công việc mà chính chúng cũng không biết mình đang mang cái giá trị cốt lõi nào ra thị trường.
Tôi biết một gã, gã bị ám ảnh bởi việc làm ra những viên sô-cô-la hoàn hảo nhất thế giới, một kiểu đam mê dị biệt đầy cực đoan. Gã cay đắng dốc hết vốn liếng, thanh xuân để xây dựng một xưởng sô-cô-la cao cấp nhưng lại đem bán chúng với mức giá bình dân của những thanh kẹo Hershey công nghiệp. Gã không hề biết thứ gã đang nắm giữ phải được bán với giá 300 đô-la một pound cho giới siêu giàu, chứ không phải bán vài xu cho đám đông đại trà. Vì định giá sai, vì không hiểu món hàng mình đang bán, gã phá sản nhục nhã, ôm một khoản nợ lớn và phải quay về làm cái nghề kế toán mà gã căm ghét thấu xương tủy cho đến tận bây giờ, khi đã ở độ tuổi của tôi. Một khoảnh khắc sai lầm ở tuổi 20 đã chôn vùi cả một đời người.
Bài học xương máu cho bạn ở đây là gì? Phải biết rõ ai là kẻ sẽ xuống tiền mua thứ bạn bán. Khi đã xác định được đối tượng khách hàng đầu tiên, hãy tiếp tục động não để tìm ra kẻ sẵn sàng trả mức giá cao nhất, điên rồ nhất cho giá trị của bạn. Chúng ta đều đang bán mình, vậy thì phải tìm cho bằng được cái “gã khách hàng sộp nhất” đó và tấn công trực diện vào hắn. Nếu gã bạn của tôi ngày ấy khôn ngoan nhận ra giá trị sô-cô-la của mình, gã đã có thể bán cả cái xưởng nhỏ đó cho một tập đoàn lớn với giá hàng triệu đô, ngồi vào ghế CEO và sống một cuộc đời vương giả. Đừng để sự thiếu hiểu biết về chính giá trị của bản thân biến bạn thành kẻ làm thuê mạt hạng hay một con tốt thí thảm hại trong nền kinh tế này!
